SUPERLAJM! Trump nxjerr jashtë loje Beogradin, lobi shqiptar fiton terren në Uashington!

Zhvillimet e fundit në politikën e jashtme amerikane ndaj Ballkanit kanë sjellë një kthesë të papritur dhe të dhimbshme për Serbinë, teksa lobi shqiptar duket se ka fituar ndikim të konsiderueshëm në administratën e Donald Trump gjatë mandatit të tij të dytë presidencial.

Serbia, që dikur shihte te Trump një aleat potencial në çështjen e Kosovës, e ka humbur tashmë atë avantazh. Gjatë presidencës së parë të Trump, kishte shpresa se ai do të mbështeste një marrëveshje të favorshme për Beogradin, përfshirë ide të diskutueshme si ndarja e veriut të Kosovës ose riformësimi i kufijve në Bosnje. Ish-emisari Richard Grenell shihej si njeri afër kauzës serbe, ndërsa marrëdhëniet e biznesit me dhëndrin e Trump, Jared Kushner, dukeshin si një tjetër sinjal afrimi.

Por në fund të vitit 2025, këto pritshmëri u shpërbënë. Kushner u tërhoq nga projektet e tij të pasurive të paluajtshme në Serbi, ndërsa më 22 janar, gjatë Forumit Ekonomik Botëror në Davos, Donald Trump shpalli krijimin e “Bordit të Paqes”, një organizatë ndërkombëtare e dizajnuar si alternativë ndaj OKB-së për zgjidhjen e konflikteve globale.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ishte e pranishme dhe nënshkroi në emër të shtetit të saj, duke e cilësuar një nder të madh të jetë përkrah SHBA. Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, gjithashtu e përqafoi nismën me entuziazëm, duke e paraqitur si një kontribut për stabilitetin botëror dhe duke premtuar ratifikim në Kuvendin shqiptar.

Serbia nuk u ftua fare për të marrë pjesë. Kjo mungesë është interpretuar në Beograd si një përjashtim i qëllimshëm dhe një poshtërim diplomatik, sidomos përballë përfshirjes aktive të Kosovës dhe Shqipërisë.

Analisti serb Nikola Perišić nga Qendra për Kërkime Sociale e cilësoi këtë si një “dështim të plotë” të pritshmërive që Trump do të mbante një linjë pro-serbe. Sipas tij, përbërja e Bordit tregon se Serbia nuk mund të mbështetet më te SHBA për çështjen e Kosovës, dhe se lobi shqiptar në Uashington ka ndikuar ndjeshëm politikën amerikane, pavarësisht se Prishtina ishte më afër administratës së mëparshme Biden.

Ky zhvendosje e lë Serbinë në një pozitë të pasigurt. Me marrëdhëniet SHBA–BE gjithnjë e më të tensionuara për shkak të qasjes agresive të Trump ndaj Brukselit, Beogradi nuk e ka të qartë se kush do të ketë ndikimin dominues në Ballkan.

Analisti Miloš Pavković nga Qendra për Politika Evropiane, thekson se edhe disa vende të vogla që mund të përfitonin nga pjesëmarrja në Bord, nuk kanë treguar entuziazëm. Sipas tij, Serbia mund të ketë vepruar me zgjuarsi duke qëndruar jashtë, për të shmangur përplasjet e panevojshme me SHBA apo Rusinë, sidomos në çështje si kompania energjetike NIS. Kjo përputhet me qasjen e presidentit Aleksandar Vuçić, i cili po ruan një profil të ulët derisa të kalojë stuhia gjeopolitike.

Ndërsa ish-ambasadorja serbe në OKB, Branka Latinović, paralajmëron se ndonjëherë shmangia e vëmendjes është zgjedhje e mençur, por thekson se nëse Serbia merr një ftesë zyrtare, ajo duhet të koordinohet me BE për të përcaktuar qëndrimin.

Nga ana tjetër, Trump vazhdon të promovojë veten si “ndërmjetës paqeje”. Në një konferencë për shtyp përvjetore, ai pretendoi se kishte ndaluar tetë luftëra, duke përfshirë edhe konfliktin Kosovë–Serbi, të cilin e renditi të dytin. Ai tha se kishte shmangur përshkallëzimin duke paralajmëruar të dyja palët se do të humbisnin tregtinë me SHBA nëse vijonin tensionet. Presidentja Osmani përforcoi këtë narrativë, duke thënë se në maj 2025 kishte ndarë me aleatët informacione për veprime të mundshme të Serbisë në kufi.

Ndërkohë, interesat e familjes Trump në Shqipëri kanë marrë vëmendje ndërkombëtare. Ivanka Trump vizitoi Vlorën në fund të janarit për të diskutuar mbi projektin luksoz të Jared Kushner në ishullin Sazan. Ky projekt, që ka marrë statusin e Investitorit Strategjik nga qeveria shqiptare, synon ngritjen e një resorti elitar, por është kundërshtuar nga 41 organizata mjedisore në 28 vende, për shkak të rrezikut që paraqet për biodiversitetin dhe speciet e rrezikuara në ujërat përreth, si foka mesdhetare.

Për ta përmbyllur goditjen ndaj Serbisë, më 22 janar në Kongresin amerikan u paraqit projektligji “Akt për Vlerësimin e Diskriminimit në Luginën e Preshevës”, i sponsorizuar nga kongresmeni Keith Self. Ligji kërkon që Departamenti i Shtetit të analizojë diskriminimin ndaj shqiptarëve etnikë në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, përfshirë moslejimin e pajisjes me dokumente përmes “pasivizimit të adresave”, mungesën e njohjes së diplomave të Kosovës, mungesën e librave shqip, përjashtimin ekonomik dhe presionin policor.

Grupi lobist Albanians for America e ka përshëndetur nismën si një hap drejt llogaridhënies për Serbinë.

Kombinimi i këtyre zhvillimeve, nga përjashtimi nga Bordi i Paqes dhe projektet me Kosovën e Shqipërinë, te legjislacioni për Luginën, sinjalizon një zhvendosje të dukshme të politikës amerikane drejt interesave shqiptare, duke e detyruar Serbinë të rishikojë urgjentisht strategjinë e saj në një arenë ndërkombëtare gjithnjë e më të paparashikueshme. /Përshtatur nga “Eualive”