TRADHTIA QË U FSHEH PËR DEKADA: MARRËVESHJET SEKRETE QË ZOGU, ESAD PASHA DHE KRYEZIU FIRMOSËN ME SERBINË E PASHIOT

Historia shqiptare mban plagë që për dekada janë heshtur, relativizuar ose fshehur qëllimisht. Ndër to, më e rënda mbetet bashkëpunimi i disa figurave të larta politike shqiptare me Serbinë, në dëm të sovranitetit kombëtar. Dokumente arkivore dhe studime historike dëshmojnë qartë se Ahmet Zogu, Esad Pashë Toptani dhe Ceno Beg Kryeziu kanë nënshkruar marrëveshje që cenonin rëndë interesat e Shqipërisë dhe Kosovës.

Një nga dokumentet më tronditëse është Marrëveshja sekrete e gushtit 1924 mes Ahmet Zogut dhe kryeministrit serb Nikolla Pashiç. Sipas kësaj marrëveshjeje, Shqipëria parashikohej të hynte në një bashkim personal me Jugosllavinë, të hiqte dorë nga ushtria kombëtare, nga diplomacia e pavarur dhe të pranonte kontrollin politik, ushtarak dhe ekonomik të Beogradit. Madje, Shqipëria angazhohej të mos mbronte më shqiptarët jashtë kufijve të saj, përfshirë Kosovën.

Po aq e rëndë ishte edhe Marrëveshja Esad Pashë Toptani – Pashiç e vitit 1914, e cila parashikonte bashkëpunim të plotë politik, doganor dhe ushtarak me Serbinë, lejimin e ndikimit serb në administratë, ushtri dhe ekonomi, si dhe rishikimin e kufijve në dëm të Shqipërisë. Në marrëveshje të mëvonshme, Esad Pasha pranonte madje edhe praninë e ushtrisë serbe në territorin shqiptar, me justifikimin e “ruajtjes së rendit”.

Dokumentet tregojnë se këto marrëveshje ishin sekrete, të nënshkruara pa mandat popullor dhe në kundërshtim të plotë me interesin kombëtar. Ato synonin ruajtjen e pushtetit personal të individëve, duke sakrifikuar pavarësinë e shtetit shqiptar.

Ndryshe nga Esad Pasha dhe Ceno Beg Kryeziu, të cilët u vranë për tradhtinë e tyre, Ahmet Zogu arriti të largohej nga Shqipëria me pasurinë e shtetit dhe vdiq në mërgim. Megjithatë, sot figura e tij vazhdon të nderohet zyrtarisht, madje me shtatore në qendër të Tiranës – një fakt që nxit debat të fortë publik dhe kërkon rishikim të ndershëm të historisë.